Lưu ý, nội dung này chỉ là “nếu” thôi nha anh em. Chứ thực ra vợ chồng mình không ép con phải học quá nhiều. Mình đặt vấn đề này để TƯ DUY & có thêm 1 lựa chọn nếu muốn con mình có 1 “phiên bản tốt hơn”.
Mình liệt kê ra mấy thứ mà theo quan điểm riêng, nếu làm tốt, con sau này ra đời sẽ có lợi thế hơn.
1. Cho con học ở một môi trường tốt
Hiện tại con mình đang học ở Vin Q9. Theo mình Vin là một trường tầm trung & tạm ổn. Học phí chưa đến mức chát như mấy trường quốc tế full-ngoại-ngữ, nhưng cũng không quá tạm bợ. Thầy cô dễ thương, trường lớp sạch sẽ, bạn bè văn minh.
Môi trường tốt không chỉ là bàn ghế đẹp hay bảng điện tử xịn. Nó là nơi đứa trẻ thấy được tôn trọng, không bị bắt nạt, không bị chê bai chỉ vì điểm kém, không bị xem thường chỉ vì hơi chậm hơn bạn khác. Đầu tư ở đâu thì tuỳ điều kiện, nhưng mình tin: học trong môi trường tốt, đứa trẻ tự khắc tự tin và cởi mở hơn.
2. Chơi với nhóm bạn tốt
Có câu: “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng.” Hồi nhỏ mình cứ tưởng sáo rỗng, giờ lớn mới thấy thấm.
Chơi với những bạn ngoan, có chí, biết chia sẻ, con sẽ học được cách cư xử, học được cách đặt mục tiêu, học được cả cách động viên nhau lúc khó khăn.
Mình để ý đám nhỏ con mình hay chơi, thấy yên tâm hẳn. Mấy đứa chơi thể thao, học đàn, học toán… tụi nó hay thách nhau thi đua nhưng không ganh tị, còn rủ nhau đi làm từ thiện.
Bạn bè tốt giống như đệm lót vậy. Con ngã thì có đám bạn đỡ.
3. Tủ sách hay, thầy hiền trí
Mình hay gọi bộ ba này là “tam bảo” của một đứa trẻ: nhóm bạn tốt – tủ sách hay – thầy hiền trí. (này là theo cách gọi của thầy Trần Việt Quân)
Ở nhà mình sắm riêng một tủ sách cho con. Từ truyện tranh lịch sử, đến tiểu sử người nổi tiếng, đến sách kỹ năng mềm. Con thích cuốn nào thì lấy, không ép. Có hôm thấy nó ôm cuốn “Những tấm lòng cao cả”, đọc xong còn kể lại cho mình nghe.
4. Rèn luyện nhiều kỹ năng từ sớm
Ngày xưa mình cứ nghĩ: Học giỏi là được rồi. Nhưng lớn lên mới thấy, kỹ năng mềm quan trọng không kém.
Giờ mình để con tự vọc máy tính/điện thoại, cách chơi các trò game kích thích tư duy/sáng tạo, tự học chơi cờ vua, tự trình bày trước lớp, tự gấp quần áo, tự xin lỗi khi làm sai, tự lên kế hoạch học,…
Dạy con làm mấy thứ lặt vặt không phải vì mình lười, mà vì mình muốn con biết rằng, trên đời này không ai phục vụ mình mãi. Phải tự xoay sở được.
5. Cho con một background “ổn” từ sớm
Không phải để khoe, nhưng có một vài thành tích, bằng khen, chứng chỉ… vẫn giúp con tự tin hơn. Sau này có cái tự nhìn lại để tự hào, để kể/chém gió. kaka. :v
Ví dụ: nếu con đạt IELTS 7–8 chấm từ cấp 2–3, sau này xin học bổng, xin việc, đi du học đều thuận lợi. Hoặc giành giải một cuộc thi Toán, tiếng Anh, khoa học nào đó, con cũng dễ có “câu chuyện” để kể hơn khi phỏng vấn.
Cái này không có nghĩa là ép con giành huy chương vàng Olympic. Chỉ cần con có vài “dấu ấn” rõ ràng, không hoà tan, là ổn.
6. Xin học bổng & vào trường chuyên (nếu có thể)
Nếu con có thể thi vào trường chuyên, như Lê Hồng Phong, Trần Đại Nghĩa, hoặc trường Năng Khiếu, mình sẽ cố gắng hết sức tạo điều kiện.
Ở đó, nội lực con sẽ khác. Con được “đẩy” bởi môi trường, bởi bạn bè giỏi, bởi thầy cô khắt khe. Môi trường ấy khiến con quen với áp lực, quen với việc phải đứng lên sau thất bại.
Không cần phải số 1, chỉ cần lọt được vào “bầu không khí” đó, con cũng đã khác nhiều rồi.
7. Tư duy & kỹ năng mới cho thời đại mới
Ngoài mấy thứ cũ, mình còn thấy cần dạy con thêm mấy thứ này:
– Xây thương hiệu cá nhân từ sớm. Dạy con biết nói chuyện, biết kể chuyện, biết xây dựng hình ảnh tử tế của mình trên mạng.
– Kỹ năng máy tính. Không phải chỉ biết bật Word, Excel, mà phải thật sự làm chủ nó. Biết tối ưu hoá công việc, biết tự học qua mạng, biết cách tìm tài liệu.
– Lập trình. Dù sau này con không làm nghề coder, nhưng tư duy lập trình rèn cho con tính logic, kiên nhẫn.
– Gõ phím nhanh. Nghe tào lao, nhưng thật ra tốc độ gõ phím ảnh hưởng năng suất ghê gớm. Đã học máy tính thì làm cho chuẩn ngay từ đầu.
8. Xây dựng tính cách: tự tin nhưng cũng biết khiêm nhường khi cần
Hồi nhỏ, mình hay bị mắng “nhát như cáy”, ra đám đông thì núp sau lưng mẹ. Lớn lên, mới thấy tự tin quan trọng thật. Nhưng tự tin quá hóa kiêu ngạo thì cũng mệt.
Với con, mình muốn dạy rằng: con có quyền đứng dậy phát biểu, cười thật tươi, dám thử, dám thất bại. Nhưng cũng biết lùi lại khi cần, biết xin lỗi, biết nói “cảm ơn” với cả cô lao công, chú bảo vệ.
Một người vừa tự tin để vươn lên, vừa khiêm nhường để không ngã đau — đó mới là bản lĩnh.
9. Đầu tư cho sức khỏe và thể chất
Cái này nhiều phụ huynh quên mất. Toàn lo cho con học thật giỏi, thi điểm cao, mà bỏ mặc đứa nhỏ khom lưng, gầy nhom, yếu xìu.
Mình thì nghĩ: trí tuệ để đi xa, sức khỏe để đi được. Một đứa trẻ chạy được 3 vòng sân mà không thở dốc, tối ngủ sâu, ăn uống đều đặn, không bệnh vặt… mới có nền tảng tốt.
Thể thao cũng dạy con kỷ luật. Con học được rằng muốn chạy nhanh hơn, nhảy cao hơn, thì hôm nay phải tập, ngày mai vẫn phải tập. Không shortcut.
10. Đầu tư cho ngoại hình
Đừng ngại nói chuyện này. Ngoại hình không quyết định hết, nhưng nó là “tấm vé” đầu tiên để người khác… chịu nhìn đến.
Không phải lúc nào cũng phải đẹp long lanh, nhưng gọn gàng, sạch sẽ, thơm tho, phối đồ ổn, tóc tai ngăn nắp… là một phép lịch sự tối thiểu.
11. Chiều cao
Thật ra, nó thuộc về phần thể chất, nhưng đáng tách ra riêng. Một đứa trẻ cao ráo tự nhiên cũng dễ gây thiện cảm hơn, cả trong giao tiếp lẫn thi đấu thể thao.
Mình không muốn con 25 tuổi mà tiếc nuối: “Hồi xưa mà chịu khó uống sữa, chịu tập xà thì giờ đã khác.” Nên bây giờ, mình ráng cho con ngủ sớm, tập giãn cơ, ăn đủ chất, vận động… phần còn lại do… gene. Nhưng không muốn vì ba mẹ thiếu hiểu biết mà phí mất những cm đáng quý của con.
12. Rèn nghị lực
Trong ba gốc: đạo đức – trí tuệ – nghị lực, mình thấy lứa trẻ sau này có thể thiếu… nghị lực nhiều nhất.
Thời của mình, không có đồ ăn gọi ship, không có điều hòa, không có app giải toán. Muốn có gì, tự lăn ra mà làm. Còn giờ, nhiều đứa chạm nhẹ màn hình là có hết, chịu cực 5 phút là than “mệt quá”.
Nên mình hay đẩy con ra khỏi vùng an toàn. Khi trời lạnh, kệ, vẫn phải chạy thể dục. Khi học bài khó, kệ, vẫn phải tự giải, không tra mạng ngay. Khi làm việc nhà, kệ, vẫn phải lau đến khi sạch chứ không bỏ dở.
Nghị lực là “cơ bắp” của tinh thần. Không rèn, nó teo lại.
13. Bệ phóng từ gia đình và các mối quan hệ của bố mẹ
Cuối cùng, mình thấy gia đình vẫn là “bệ phóng” quan trọng nhất. Không phải để con ỷ lại, nhưng cũng không thả nó đơn độc.
Mối quan hệ của bố mẹ — bạn bè, đối tác, thầy cô… — là mạng lưới an toàn cho con những lúc con vấp ngã, là cánh cửa mở ra cho con những cơ hội.
Thỉnh thoảng, mình cũng âm thầm hỗ trợ tài chính khi con cần — nhưng không biến mình thành cái “máy ATM” để con phụ thuộc. Vừa đủ để con thấy được nâng đỡ, nhưng vẫn buộc nó phải tự bước đi.
Mình tin, với từng ấy thứ: một đứa trẻ tự tin – biết điều – khỏe mạnh – nghị lực – có kỹ năng & trí tuệ – có bệ đỡ từ gia đình… thì sau này ra đời, nó sẽ không phải hoang mang trước bão tố.
Bố mẹ chỉ là người gác cổng, mở lối, trải đường gập ghềnh thành phẳng hơn chút thôi. Còn lại, con phải tự chạy.
Anh em thấy sao? Có gợi ý nào hay hơn nữa không? Đọc bài xong thì để lại bình luận dưới post cho mình và mọi người cùng học hỏi nhé.
— Trần Thịnh Lâm.
